.jpg)
Filosoferen op het terras: tussen stroom en gesteente
De vakantie is pas begonnen en kan al niet meer stuk. Eerst ben ik naar het volksmuziekfestival van Gooik geweest en daarna naar het filosofisch gesprek op het terras van de Zottegemse stadsbibliotheek. Eerst het plezier van samen dansen en daarna het plezier van samen denken. Mooier kan het niet. Want denken is pas geslaagd als het de dans evenaart, als de ene gedachte ongehinderd uit de andere volgt en precies op de juiste plaats valt als de voeten van de danser. Om daarna weer een nieuwe stap te zetten, want er komt nooit een definitief antwoord op onze vragen.
Uit alle vragen die op het terras werden gesteld, kwam uiteindelijk deze bovendrijven: “Wat is echt zijn?”. Ik dacht meteen aan de dansers die ik vorig weekend had gezien. Niets lijkt echter dan twee mensen die elkaar perfect aanvoelen en muziek maken van hun lichaam. Maar die echtheid komt niet vanzelf. Ze moet aangeleerd worden. Je moet de juiste passen inoefenen. Het lijkt mij een grote vergissing echtheid te verwarren met spontaneïteit. Tijdens het gesprek werden kinderen als voorbeeld gesteld van echtheid. Maar handelen ze niet gewoon instinctief? Ze wenen als ze honger hebben en lachen als ze tevreden zijn. Hun echtheid is geen verdienste maar een gegeven. En wellicht ben je pas echt als je jouw echtheid verworven hebt.
Voor mij is ieder mens een project. We vallen niet van nature samen met onszelf. We moeten worden wie we zijn. Echtheid heeft meer te maken met wie we willen zijn dan met wie we zijn.
In die zin staan kinderen verder af van echtheid dan volwassenen. Ze zijn misschien alleen echter omdat ze sneller hun ongelijk zullen toegeven. De meeste kinderen hebben nog die plooibaarheid die velen onder ons in de loop van het leven kwijtraken. Ze zorgt ervoor dat ze zichzelf corrigeren waar volwassenen zullen volharden in de vergissing. Misschien is echtheid vooral het bewaren van de kinderlijke verwondering en plooibaarheid.
En ook het inzicht – meestal moeizaam verworven – dat de eerste reactie niet altijd de juiste is. Niet alle echtheid is van de goede soort. Zo hebben we van nature de neiging om mensen met een andere huiskleur te wantrouwen. Racisme is een natuurlijke reactie tegen mogelijk gevaar. Het is, in de woorden van Tom Naegels, een emotie van het moment. Ondertussen hebben de meesten onder ons geleerd dat die emotie nutteloos en zelfs schadelijk is. De emotie van het moment zet ons op het verkeerde been. De juiste houding komt pas wanneer we de eerste impuls hebben overwonnen. Want vreemdelingen zijn onze beste kans op verrijking en een ruimere echtheid.
Ik hoop, beste lezer, dat je tijdens de vakantie vreemdelingen mag ontmoeten en kansen krijgt om te worden wie je bent. Die echtheid groeit ergens in het vruchtbare gebied tussen onbepaaldheid en verstarring. Het is een gebied dat elk van ons voor zichzelf moet ontdekken. Daarom, tot besluit, deze mooie wens van Rainer Maria Rilke:
Mochten ook wij een zuiver, ingetogen, sober stukje menselijkheid vinden, een eigen strook vruchtbaar land tussen stroom en gesteente
Wil je graag deelnemen aan het filosofisch terras in augustus?
Klik hier voor meer info of om je in te schrijven.